top of page

KÇÖ NEDİR?KÇÖ’DE İŞVEREN VE ÇALIŞANLARIN HAKLARI NELERDİR?

Dr. Cahit Evcil, Turizm Sektörü için Kısa Çalışma Ödeneği (KÇÖ) hakkında Yeşim Sarıtaş’ın sorularını yanıtladı



Bu hafta tüm çalışanları ve işverenleri yakından ilgilendiren KÇÖ (Kısa Çalışma Ödeneği) ile ilgili kafaları karıştıran sorulara cevap bulmak adına SGK da müfettişlik yaptığı yıllarda birlikte çalışma imkânı bulduğum, konusunda uzman Dr. Cahit Evcil ile bir söyleşi gerçekleştirdik.

Dr. Cahit Evcil İş Hukuku ve Sosyal Güvenlik Uzmanı

Dr. Cahit Evcil’e KÇÖ ile ilgili işçi ve işveren tarafında kafaları karıştıran merak ettiğimiz soruları sorduk ve kendisinden turizm sektörünün hem işveren hem de çalışan kesimini bilgilendirecek yanıtlar aldık.

  • Kısa Çalışma Ödeneği (KÇÖ) nedir?

Kısa çalışma genel ekonomik, sektörel, bölgesel kriz veya zorlayıcı sebeplerle işyerindeki haftalık çalışma sürelerinin geçici olarak en az üçte bir oranında azaltılması veya süreklilik koşulu aranmaksızın işyerinde faaliyetin tamamen veya kısmen en az dört hafta süreyle durdurulması hallerinde, işyerinde işçilere çalışamadıkları dönem için gelir desteği sağlayan bir uygulamadır.

  • KÇÖ pandemi sürecinde nasıl uygulanmıştır?

KOLAY FAYDALANILABİLMESİ SAĞLANDI

KÇÖ uygulamasının şartları pandemi döneminde işverenlerin ve işçilerin mağdur olmaması ve daha kolay faydalanabilmesi için kolaylaştırılmıştır. Örneğin, daha önce gerekli evrakların tamamlanarak, ilgili İŞKUR müdürlüğüne başvuru yapılması suretiyle uygulanırken, pandemi sürecinde genel sağlık şartları göz önünde bulundurularak, e-mail yoluyla başvurular kabul edilmiştir. Diğer ve en önemli değişiklik ise, işçiler açısından yararlanma koşullarında bir esneklik sağlanmasıdır. Pandemi döneminden önce KÇÖ den faydalanabilecek olan işçinin en az 600 gün sigorta prim gününün bulunması gerekirken, 450 sigorta prim gününe düşürülmüştür. Yine bir diğer kolaylık olarak da, başvuruların yoğunluğuna hızlı dönüş verebilmek adına gerekli evrakların süreç içerisinde tamamlanması ve uygunluk tespiti yapılmaksızın ödemelerin yapılması yoluna gidilmiştir.

  • KÇÖ den her sektör faydalanır mı şartları var mı?

KÇÖ sektör ayrımı olmadan, pandemiden etkilendiğini beyan ve ispat eden her işyerinde uygulanabilmektedir. Yeni yapılan düzenleme ile Cumhurbaşkanı’na sektörel olarak ayrı ayrı ya da bir bütün halinde KÇÖ’yü uzatma yetkisi verilmiştir. Hali hazırda uygulamada şu an için sektörel bir ayrım bulunmamaktadır.

  • KÇÖ de işverenlere ne gibi destekler veriliyor?

Pandemiden ciddi oranda etkilenen işverenlere, işçilerin ücretlerinin kısmen ödenmesi yönüyle destek sağlamaktadır, fakat buradaki önemli husus ödemeler işverene değil işçiye yapılmak suretiyle uygulanmaktadır. İŞKUR tarafından, sigortalının son 12 aylık prime esas kazançları dikkate alınarak hesaplanan günlük ortalama brüt kazancının %60’ı olarak KÇÖ olarak işçiye ödenir. Bu şekilde hesaplanan kısa çalışma ödeneği tutarı, aylık asgari ücretin brüt tutarının %150’sini geçememektedir.

  • KÇÖ de devlet çalışanın sigorta primini ödüyor mu?

Kısa çalışma uygulaması süresince işçilerin çalışmadıkları günler için Genel Sağlık Sigortası primleri İŞKUR tarafından SGK’ya bildirilmekte olup ilgililer ve bakmakla yükümlü olduğu kişiler sağlık hizmetlerinden faydalanabilir.

  • KÇÖ desteği alan işveren işçiyi kaç gün çalıştırabilir?

KÇÖ’yü çalışma sürelerini geçici olarak en az üçte bir oranında azaltan işyerleri kullanabilir. Bu durumda işyerindeki ihtiyaca göre, işçileri 45 saat tam süreli olarak, ya da çalışma sürelerinin azaltılması şekilde kullanılabilir. Çalışma süresi bakımından İŞKUR oran tablosu kullanılarak İŞKUR’a ihtiyaç oranında bildirim yapılabilir. Akabinde KÇÖ’den yararlanılacak süreler bakımından işçilere bildirim yapılır.

Kısa çalışma uygulaması devam eden işyerlerinde yapılan inceleme sırasında işverenin ödenek alan işçilerin çalışma süreleri ile ilgili hatalı bilgi ve belge vermesi nedeniyle yapılan fazla ve yersiz ödemeler, yasal faizi ile birlikte işverenden tahsil edilmektedir.

  • KÇÖ’de olan işçinin işten çıkarılma durumunda hak edeceği işsizlik maaşı süresini KÇÖ etkiler mi?

Yeni yapılan düzenleme ile bu konuya açıklık getirilmiş olup, Kısa çalışma ödeneği olarak yapılan ödemeler, işçilerin işsizlik ödeneği süresini etkilemeyecektir.

  • KÇÖ ödemelerinin her ay belli bir ödeme tarihi var mı?

Kısa çalışma ödenekleri T.C. kimlik numaralarının son hanesine göre takip eden ayın ilk haftasında vatandaşların banka hesaplarına yatırılmaktadır. Banka hesabını E-Devlet’e ya da İŞKUR sistemine kayıt ettirmeyen vatandaşlar ise kısa çalışma ödenekleri PTT üzerinden alabilirler.

  • KÇÖ yerine ücretsiz izine çıkarılan işçinin işten çıkarılma durumunda hak edeceği işsizlik maaşı süresini ücretsiz izinde gösterilmesi etkiler mi?

Ücretsiz izin uygulaması pandemi sürecinde KÇÖ’ye hak kazanamayan ve ücretsiz izne çıkarılan işçilerin faydalanabilmesi için başlatılmıştır. Ancak KÇÖ’ye başvuru yapılmadan da her işçi için uygulanabilir.

Nakdi ücret desteği alan ücretsiz izinde bulunan işçilere yapılan ödemeler ve sigorta prim günleri işsizlik sigorta gününü etkilememektedir.

  • Emekli çalışanlar KÇÖ’den yararlanabilirler mi?

Emekli çalışanlar bu ödenekten yararlanamaz.

  • Yabancı işçiler kısa çalışma ödeneği alabilir mi?

4447 sayılı Kanun kapsamında yatırılması gereken işsizlik sigortası primlerinin yatırılmış olması hâlinde yabancı sigortalılar da KÇÖ’den yararlanabilirler.

  • KÇÖ ve ücretsiz izin esnasında işçiyi çalıştırabilir miyiz?

Kısa Çalışma Ödeneği döneminde İŞKUR’a bildirilen çalışma saatleri arasında işçiler çalışma yapabilmektedir. Örneğin işveren haftada 15 saat KÇÖ’den yararlanmak isteyebilir. Bu durumda o hafta işçiyi 30 saat çalıştıracak ve çalıştırdığı 30 saatin ücretini ödeyecektir. 15 saatin ücreti ise KÇÖ kapsamında İşsizlik Sigortası Fonu’ndan karşılanacaktır. Önemle belirtelim ki, işveren işyerinin durumu göz önünde bulundurularak işyerinde çalışma sürelerinin arttırılabilir. Örneğin haftada 30 saat KÇÖ’den yararlanan (bu durumda haftalık çalışma saati 15 saattir) işveren işçisini o hafta 22,5 saat çalıştırmış olabilir. Bu durum derhal İŞKUR’a bildirilmelidir.

ÜCRETSİZ İZİN KULLANAN İŞÇİ ÇALIŞTIRILAMAZ

Ücretsiz izin uygulamasında ise çalışma yapılamayacağından işçilerin çalışması uygun değildir.

KÇÖ’den yararlanılan sürede işçinin çalıştırılması halinde KÇÖ ödenekleri faiziyle işverenden geri alınır. Bu durumda ayrıca işveren hakkında suç duyurusunda bulunulabilir. Bu durumu bir örnekle açıklarsak, haftada 45 saat KÇÖ’den yararlanan işveren işçisini aralıksız olarak çalıştırmaya devam eder, işçinin ücretini KÇÖ mahsup edildikten sonra kalan fark tutar olarak öderse suç işler. Ne yazık ki bu tür uygulamaların yapıldığı işyerlerinin olduğunu biliyoruz.

  • Kısa Çalışma Ödeneği’nden faydalanan işçi rapor aldığında bildirimi nasıl yapılmalıdır?

KÇÖ’den faydalanan işçi rapor aldığında SGK’ya bildirimi yapılır ve ilgili İŞKUR’a dilekçe yazılarak durumun bildirilmesi gerekmektedir. İŞKUR tarafından işçiye ödenecek olan kısa çalışma ödeneği raporlu olunan sürede ödenmemektedir. Rapor bittiği günden itibaren ise ödenek tahsis edilmeye devam etmektedir.

  • Kısa çalışma uygulanan sürede işveren çalışanı işten çıkarabilir mi? İŞTEN ÇIKARMA YAPILMAZ

Pandemi sürecinde yapılan düzenleme ile 4857 sayılı Kanunun 25/II bendinde yer alan sebepler ve diğer kanunların ilgili hükümlerinde yer alan ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan haller ve benzeri sebepler dı